Synteza pawlowowsko-thorndike’owska

Jego zdaniem, redukcja potrzeby stanowi stan wzmocnienia prowadzący do powstania złożonego połączenia, w obrębie którego pawłowowski odruch warunkowy jest tylko częścią składową. Ujęcie to należy uważać za próbę połączenia pawłowowskiej zasady warunkowania z thorn- dike’owskim prawem efektu. Zanotujemy już tutaj fakt, że Hull przyznaje, iż prawa molarne ustalone dla sytuacji odruchowo-warunkowej ważne są również dla sytuacji określonej prawem efektu.

Z analogiczną próbą syntezy pawlowowsko-thorndike’owskiej wystąpił w ostatnich czasach 30 O. H. Mowrer, profesor uniwersytetu w Illinois, nazywając tę próbę dwuczynnikową koncepcją uczenia się.

Opierając się głównie na badaniach nad tzw. uczeniem się unikania, Mowrer wyodrębnia w procesie zapamiętywania (uczenia się) dwa etapy: od zadziałania bodźca do reakcji emocjonalnej i od niej do reakcji znoszącej działanie bodźca. Warunkowanie wiąże najpierw emocję (strach lub nadzieję) z poprzednio obojętnymi bodźcami, a dopiero ta emocja wywołuje zachowanie się metodą prób i błędów w myśl reguł typu thorndike’owskiego, przy czym nie jest istotne, czy w punkcie wyjścia są popędy (potrzeby) pierwotne czy wtórne. Przykładowo można to tak przedstawić: organizm najpierw uczy się – na przykład bać się, a dopiero później, jak zaradzić temu strachowi: w konsekwencji uczy się reagować w sposób przystosowany do działającego bodźca. Podobnie organizm najpierw uczy się mieć nadzieję na zdobycie pokarmu, a dopiero później, jak pokarm zdobyć: w konsekwencji uczy się reagować w sposób przystosowany do działającego bodźca. Mowrer idzie o krok dalej. Gdy organizm wykonuje określoną reakcję w sytuacji, która wywołała najpierw strach lub nadzieję, a później reakcję przystosowawczą, to w tym samym czasie, wykonując reakcję, pobudza także sam siebie. W ten sposób działają bodźce i z zewnątrz, i z wewnątrz. Te ostatnie mogą nabrać właściwości wzmocnienia wtórnego i w sytuacji głodu powstaje tendencja do wykonania tych właśnie reakcji, których poprzednie wykonywanie wywołało proprioceptywne pobudzenie. Tak tworzy się typowy nawyk. Mowrer przyjmuje, że powstaje wtedy materialne, neuronalne połączenie między określonymi organami końcowymi (pobudzanymi specyficznie przez wykonywanie reakcji) a danym uczuciem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *