Szukasz szkolenia sprzedażowego lub biznesowego w Warszawie? Szkolenia edukacyjne!

SKŁADNIKI I BUDOWA MORALNOŚCI OSOBISTEJ

Próbowałem powyżej opisać proces powstawania moralności osobistej, tj. etapy długiej drogi od przystosowywania się do mniej lub więcej narzuconych z zewnątrz norm współżycia z ludźmi, aż do osobistych koncepcji poniekąd teoretycznych, dotyczących „świata moralnego”. Warto i trzeba obecnie spojrzeć na rezultaty powyższego procesu. Z czego składa się moralność osobista? Czy w ogóle bądź jak dalece poszczególne składniki czy ich rodzaje są powiązane ze sobą? Czy stanowią mniej lub więcej spoistą całość w czyimś życiu psychicznym: w czyjejś osobowości, jako domniemanego podłoża tegoż życia psychicz-. nego?

Ogólnie rzecz biorąc, w moralności osobistej rozróżnić można co najmniej kilka wyraźnie odrębnych rodzajów składników. Uwzględnić można by przy tym kilka „punktów widzenia” czy postaw. Wśród nich przede wszystkim sposób i okoliczność ich powstania, udział świadomości i samowiedzy, udział myśli krytycznej i rozumowania, rola jako „spoiwa” moralności osobistej w całej w ogóle osobowości, rola we współżyciu ludzi ze sobą.

Z braku miejsca na szczegółową analizę sprawy, ograniczymy się do rozróżnień, opartych częściowo na mowie powszedniej, poniekąd na piśmiennictwie psychologicznym i pedagogicznym, niezależnie od trafności zastosowania kryteriów wymienionych wyżej.

Otóż na tej podstawie w moralności osobistej można i trzeba rozróżnić: nawyki współżycia towarzyskiego, znane pod nazwą tzw. savoir vivre’u czyli uprzejmości i grzeczności: uczucia moralne: postawy moralne: osobiste zasady moralne: ogólnonorma- tywne, ale przez daną osobę uznane zasady moralne: zdolność do poprawnego wyrażania ocen moralnych: wreszcie – osobistą etykę. Wspomniane wyżej sumienie jest nie tyle składnikiem moralności osobistej (pomimo zwrotów językowych w rodzaju: ktoś „ma sumienie” lub „nie ma sumienia”), ile raczej funkcją uczuć, postaw i zasad moralnych, czynną w obliczu konkretnych sytuacji, angażujących czyjąś moralność.

Nie ma ostrych granic między powyższymi rodzajami składników. Można jednak bez trudności określić ich cechy i typowe role („nieprzygraniczne”). Można też twierdzić słusznie – w oparciu o zarysowany wyżej opis procesu powstawania moralności osobistej – że kolejno wymienione rodzaje form moralności osobistej stanowią kolejne, coraz to wyższe piętra nadbudowy pewnej całości. Co prawda, porównania z budownictwem nie trzeba pojmować dosłownie ani zbyt ściśle. Chodzi o to, że w moralności osobistej kolejne piętra „zachodzą za siebie” oraz że całość „budowy” jest zawsze tylko do pewnych granic spoista: co więcej, że zazwyczaj jej spoistość jest nad wyraz krucha. Nawet w postępowaniu krańcowych racjonalistów nie jest „że- lazobetonowa”. A co do istnienia takich racjonalistów można mieć słuszne wątpliwości. Spróbujmy pokrótce przyjrzeć się niektórym rodzajom składników moralności osobistej.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.