Szukasz szkolenia sprzedażowego lub biznesowego w Warszawie? Szkolenia edukacyjne!

Pamięć filogenetyczna

Cale życie człowieka, podobnie jak życie każdego zwierzęcia, opiera się na pamięci – z jednej strony filogenetycznej, z drugiej strony osobniczej, ontogenetycznej. Pamięć filogenetyczna, to wytworzone i utrwalone w długim rozwoju podstawowe związki organizmu ze środowiskiem, trwałe, dziedziczone związki między bodźcami a reakcjami, poczynając od tak prostych, jak odruch zamykania powiek na nagły ruch przedmiotu w kierunku oczu, kończąc na tak złożonych, jak instynkt budowania gniazda czy lot orientacyjno-żerowy. Pamięci ontogenetycznej, czyli utrwalaniu się nowych związków ze światem otaczającym, zawdzięcza osobnik zdobywanie doświadczenia w ciągu życia indywidualnego, doświadczenia, na które składa się poznanie świata otaczającego i samego siebie jako cząstki tego świata oraz najprostsze i najbardziej złożone nawyki i umiejętności. Tej właśnie pamięci zawdzięcza osobnik przystosowanie się do różnorodnych zmiennych warunków życia, ona też stanowi podstawę tworzenia rzeczy nowych, przekształcania rzeczywistości.

Pamięć jest właściwością organizmu, dokładniej, jego układu nerwowego, polegającą na utrwalaniu zdobywanego w toku najróżnorodniejszych działań poznania rzeczywistości i samych tych działań, utrwalaniu rozszerzającym zakres związków organizmu ze światem otaczającym, zakres jego dalszych działań.

Trzeba stwierdzić, że przez pierwsze czterdzieści lat w pracach poświęconych pamięci rzadko mówiło się o rzeczywistości, o święcie obiektywnym. Zawarty w nich obraz życia psychiczne- go robi wrażenie kalejdoskopicznie bogatej i zmiennej mozaiki jakichś samoistnych elementów, mozaiki połączeń zawdzięczających swoje istnienie autonomicznym zdolnościom duchowym. Obiektywna rzeczywistość otaczającego świata nie ma tutaj wiele do powiedzenia. Jeżeli nawet nie przeczono jego istnieniu, interpretując go idealistycznie, jeżeli nawet uwzględniano układ nerwowy, mózg jako pośrednika w odbieraniu wrażeń, to wszystko to stawało się nieistotne wobec wewnętrznej, „duchowej mechaniki” wrażeń czy wyobrażeń, która decydowała o ich porządku statycznym i dynamicznym. Badanie pamięci było podpatrywaniem introspekcyjnym praw tej mechaniki w toku powstawania takich czy innych doznań. Takie właśnie badania doprowadziły F. S. Bartletta do wniosku, że cokolwiek mówimy o rzeczywistości, to wszystko jest konkurencją, tworem naszego umysłu niewiele mającym wspólnego z tym, do czego się odnosi. Dla Bartletta wierne zapamiętywanie i odtwarzanie materiału stanowi wyjątek, a nie regułę.

Świat otaczający oddziałuje na osobnika w najróżnorodniejszy sposób

Gdyby tak było, jak sądzi Bartlett, gdyby kształtowanie się tego, co nazywamy doświadczeniem, zależało od autonomicznych praw duszy, gdyby pamięć nie miała obiektywnego charakteru, gdyby w tym, co pamiętamy, nie zawierały się nasze związki z obiektywną rzeczywistością – nie tylko Bartlett nie napisałby nigdy swojej książki, ale nikt z nas nie mógłby po prostu istnieć.

Świat otaczający oddziałuje na osobnika w najróżnorodniejszy sposób. W określonych warunkach następuje odbicie działających bodźców w jego układzie nerwowym, w jego mózgu i kieruje z kolei jego działaniem, reagowaniem na bodźce. Przez osobnika przepływa fala energii zapoczątkowana działaniem bodźca, a zakończona reakcją osobnika. W jego układzie nerwowym powstaje proces pobudzenia, który w różny sposób przemieszcza się w tym układzie, wchodzi w różnorodne stosunki z innymi procesami pobudzenia i hamowania, przechodząc ostatecznie w jakąś reakcję. Przemieszczanie procesu i końcowa reakcja zdeterminowane są przez działające bodźce i przez stan organizmu, łącznie z aktywizacją jego dotychczasowego doświadczenia. Odbicie bodźców może być przeżywane przez osobnika, ale może prowadzić do reakcji bez komponentu przeżyciowego. Cały pro- ces, od pobudzenia wywołanego przez bodziec do reakcji jako odpowiedzi na bodziec, jest procesem materialnym, zachodzącym w materii komórek układu nerwowego. Biochemik bada zmiany, które zachodzą w komórkach nerwowych w czasie tego procesu. Fizjolog bada ten proces jako związek organizmu ze środowiskiem. Psycholog interesuje się poznawaniem rzeczywistości przez osobnika w toku zachodzenia tego procesu w jego mózgu.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.